Kısaca: Demir cevheri, içinden demir elde edilen kayaç ve mineral topluluğudur. En önemli cevher mineralleri hematit ve manyetittir; cevherin büyük bölümü çelik üretiminde kullanılır.
Başlıca demir cevheri mineralleri
- Hematit (Fe₂O₃): Kırmızımsı; demir oranı yüksek, en yaygın cevherdir.
- Manyetit (Fe₃O₄): Mıknatıslanabilir; manyetik ayırma ile zenginleştirilir.
- Limonit ve siderit: Daha düşük tenörlü, yerel öneme sahip türlerdir.
Kalite ölçütleri
Alıcılar öncelikle Fe tenörüne bakar. Ayrıca silis, alümina, fosfor, kükürt ve nem oranı fiyatı etkiler; fosfor ve kükürt çeliğin kalitesini düşürdüğü için sınırlıdır. Tane boyutuna göre parça cevher, ince cevher (fines) ve konsantre ayrımı yapılır.
Cevherden çeliğe
Ocaktan çıkan tüvenan cevher kırılıp elenir; ince cevher sinterleme veya peletleme ile yüksek fırına uygun hale getirilir. Peletlemede bağlayıcı olarak bentonit kullanılabilir. Yüksek fırında kok kömürüyle ham demir, ardından çelik üretilir.
Türkiye’de demir
Ülkemizde demir yatakları Sivas (Divriği), Malatya (Hekimhan) ve çevresinde bilinir. Yerli cevher iç talebi tamamen karşılamadığından ithalat da yapılır.
Alım-satımda dikkat edilecekler
- Fe, SiO₂, Al₂O₃, P, S ve nem değerleri içeren analiz raporu
- Tane boyutu dağılımı ve teslim noktası
- Nakliye maliyeti (ağır bir ürün olduğundan fiyatta belirleyicidir)
Sık Sorulan Sorular
Hematit ile manyetit farkı nedir?
Hematit kırmızımsı ve mıknatısa zayıf tepki veren, manyetit ise güçlü mıknatıslanan bir demir mineralidir.
Demir cevherinde tenör ne demektir?
Cevherin içindeki demirin ağırlıkça yüzdesidir; yükseldikçe cevher değer kazanır.
Pelet nedir?
İnce cevherin bağlayıcıyla yuvarlanıp pişirilmesiyle üretilen, yüksek fırında kullanılan toptur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; ruhsat, izin ve teknik şartlar için güncel mevzuata ve yetkili kurumlara (ör. MAPEG) başvurun.